Mỗi sáng tôi mở máy tính, có một việc tôi đã làm hơn 800 lần.
Đó là copy một đoạn tin nhắn template, dán vào Slack, đổi tên người, đổi giờ họp, gửi đi. Mất 90 giây. Một ngày làm khoảng 8 lần. Vị chi 12 phút.
12 phút không đáng để khó chịu. Nhưng cộng 12 phút mỗi ngày, năm năm sau đó là 365 giờ — hơn nửa tháng làm việc. Để gửi đi những tin nhắn mà tôi đáng lẽ phải làm tốt hơn việc khác.
Hôm nọ tôi ngồi xuống và viết một script AutoHotkey:
```ahk
::!hop::
SendInput, Anh oi, mai 10h ben em hop nhe, link Meet em gui sau. Cam on anh.
return
```
Gõ `!hop` rồi space — máy điền hết. Mất 0.2 giây thay vì 90 giây. 89.8 giây × 8 lần = 12 phút mỗi ngày tôi trả lại được cho... gì?Đây là câu hỏi quan trọng nhất
Tôi đã từng tự động hóa rất nhiều thứ. Email reply. File rename. Scheduling. Reports. Thậm chí cả việc đặt cà phê sáng qua Grab. Mỗi lần xong một script, tôi cảm thấy một niềm vui nhỏ — niềm vui của một kỹ sư khi nhìn thấy hệ thống chạy mượt.
Nhưng đến tuổi 47, tôi nhận ra mình đã sai một điều cơ bản.
Tôi tự động hóa để có thể làm NHIỀU hơn. Nhiều dự án hơn. Nhiều cuộc họp hơn. Nhiều email hơn. Cứ mỗi 30 phút tôi tiết kiệm được, tôi nhét thêm vào lịch một việc gì khác.
Kết quả: tôi không nhẹ nhõm hơn. Tôi chỉ bận bằng cấp độ cũ, ở một mức độ phức tạp cao hơn.
Một cái bẫy thầm lặng
Có một câu tôi đọc đâu đó — không nhớ tác giả: *”Hiệu suất là bậc thầy giả tạo. Nó hứa trả lại thời gian, nhưng nó chỉ dạy chúng ta cách bận rộn hiệu quả hơn.”*
Tự động hóa là công cụ tuyệt vời. Nhưng nó chỉ là công cụ. Câu hỏi nằm ở phía sau: **Tôi tự động hóa ĐỂ LÀM GÌ?**
Nếu câu trả lời là “để làm thêm việc khác”, thì tôi chưa giải quyết gì cả. Tôi chỉ chuyển nỗi bận từ chỗ này sang chỗ kia. Như đổ nước từ cốc đầy này sang cốc đầy khác.
Nếu câu trả lời là “để có thời gian không làm gì”, thì tự động hóa mới thật sự là một món quà.
Thử nghiệm 30 phút mỗi ngày
Cách đây ba tháng, tôi đặt một quy tắc cho chính mình.
Mỗi cái script AHK tôi viết, mỗi cái workflow Zapier tôi setup, mỗi cái shortcut tôi học — tôi không được phép dùng thời gian đó để làm việc khác.
Tôi phải dùng nó để KHÔNG LÀM GÌ.
Ban đầu khó chịu cực kỳ. Có 12 phút trống mà không làm gì cảm giác như đang lãng phí — phản xạ của một thế hệ lớn lên với câu “thời gian là tiền”.
Sau hai tuần thì khác.
12 phút mỗi ngày tôi pha một tách trà chậm, không cầm điện thoại. 30 phút mỗi tuần tôi đi bộ quanh khu nhà, không nghe podcast. 1 tiếng mỗi tháng tôi ngồi viết tay vào một quyển sổ, về việc tôi đang nghĩ.
Tôi không sản xuất gì nhiều hơn. Tôi không hoàn thành nhiều task hơn. Nhưng tôi nghĩ rõ hơn về CHỌN làm gì.
> Tự động hóa không cho bạn thêm thời gian. Nó chỉ cho bạn một cơ hội — một khoảng trống. Bạn phải tự quyết định lấp đầy nó bằng gì.
Vài script tôi vẫn dùng hằng ngày
Để cụ thể hơn, đây là 4 thứ AHK tôi setup từ năm 2021 và còn dùng đến hôm nay:
– **`!hop`** — Insert template tin nhắn họp (đã ví dụ ở trên).
– **`!mail`** — Insert email signature kèm câu chào kiểu Việt Nam (“Trân trọng,” + tên + chức danh).
– **`Win + Shift + C`** — Capture màn hình rồi lưu thẳng vào folder `Screenshots/yyyy-mm` theo ngày, đặt tên có timestamp.
– **`Caps Lock` đè dài 1 giây** — Toggle “do-not-disturb” trên Windows: tắt notification, bật âm thanh tiếng mưa trên Spotify, set status Slack thành “Đang đọc, sẽ phản hồi sau”.
Cái sau cùng là cái tôi quý nhất. Không phải vì nó tiết kiệm thời gian — nó không tiết kiệm gì nhiều. Mà vì nó **đánh dấu** một quyết định: từ phút này tới một tiếng nữa, tôi không ở đây để phản hồi ai cả. Một cái nút cho sự vắng mặt có ý thức.
Một câu hỏi tôi muốn để lại
Nếu bạn làm IT, bạn biết AutoHotkey, AHK, Zapier, n8n, Power Automate. Bạn có thể tự động hóa hầu hết những việc lặp đi lặp lại trong ngày.
Câu hỏi không phải là *”Có nên tự động hóa nó không?”*.
Câu hỏi là: *”Nếu tôi tự động hóa được nó, tôi có dám để khoảng trống đó YÊN không?”*
Bạn có thể automate cả một workday. Nhưng nếu bạn không biết phải làm gì với thời gian được trả lại, automation chỉ là một dạng lười biếng tinh vi — bận theo cách thông minh hơn.
Đôi khi đỉnh cao của hiệu suất không phải là làm nhiều hơn trong cùng thời gian. Mà là dám có ít việc hơn trong một cuộc đời ngắn.
—
*Bài này thuộc trụ cột [Xưởng Công Nghệ]. Nếu bạn quan tâm tới việc khoảng trống mà automation tạo ra có thể được lấp đầy bằng gì, hãy đọc thêm [Bão và tách trà nguội: Chánh niệm không phải là trốn chạy] ở Khu Vườn Tĩnh Tại.*